ارزیابان کشوری برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، در جریان پایش استقرار این برنامه در دانشگاه علوم پزشکی کردستان، ضمن بررسی فرآیندهای ارجاع، بازخورد تخصصی، خدمات بیمه‌ای، زیرساخت‌های سامانه‌ای و نحوه ارائه خدمات، برخی فرآیندهای اجراشده در دانشگاه را مطلوب ارزیابی و بر ضرورت ارتقای کیفیت بازخوردهای تخصصی، تأمین نیروی انسانی و رفع چالش‌های ساختاری تأکید کردند.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، نشست پایش و ارزیابی استقرار برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع شهری دانشگاه با حضور دکتر شعله شاه‌غیبی، رئیس دانشگاه، اعضای هیئت‌رئیسه، مدیران و کارشناسان دانشگاه و تیم ارزیابی کشوری در سالن شهدای سلامت برگزار شد.

در این نشست، دکتر فرزین سرتیپ، ارزیاب حوزه مدیریت شبکه معاونت بهداشتی وزارت بهداشت، دکتر فردوسی از معاونت درمان وزارت بهداشت، نوری از سازمان بیمه سلامت کشور، زیارتی از حوزه آمار و فناوری وزارت بهداشت، باقرزاده، کارشناس برنامه پزشک خانواده وزارت بهداشت و دکتر حجتی‌پور از سازمان تأمین اجتماعی، ابعاد مختلف اجرای برنامه را مورد بررسی قرار دادند.

تأکید بر ارتقای کیفیت بازخورد تخصصی در نظام ارجاع

دکتر فردوسی، نماینده معاونت درمان وزارت بهداشت، با اشاره به روند اجرای ارجاع الکترونیک در دانشگاه علوم پزشکی کردستان اظهار کرد: فرآیند ارجاع الکترونیک در این دانشگاه در مسیرهای سطح یک به دو، سطح دو به دو و سطح دو به سه به شکل مناسبی برقرار شده و فرآیند نوبت‌دهی و دسترسی به خدمات تخصصی نیز از وضعیت قابل قبولی برخوردار است.

وی افزود: یکی از موضوعات مهم در تکمیل چرخه ارجاع، دقت در ثبت تشخیص و برنامه درمانی بیمار در بازخورد متخصص به پزشک سطح اول است؛ چراکه این اطلاعات نقش مهمی در ادامه مراقبت و پیگیری بیمار در سطح اول دارد.

دکتر فردوسی پیشنهاد کرد زیرساخت سامانه اطلاعات بیمارستانی به گونه‌ای طراحی شود که بخشی از اطلاعات مورد نیاز بازخورد تخصصی به‌صورت ساختاریافته در اختیار پزشک قرار گیرد تا ضمن کاهش زمان ثبت اطلاعات، کیفیت بازخورد و سرعت ارائه خدمت نیز افزایش یابد.

بازخورد الکترونیک؛ ثبت اطلاعات به‌تنهایی کافی نیست

زیارتی، نماینده حوزه آمار و فناوری وزارت بهداشت، با اشاره به زیرساخت‌های الکترونیک نظام ارجاع، بر تفاوت میان «ثبت بازخورد» و «بازخورد مؤثر و بالینی» تأکید کرد و گفت: از نظر فنی، فرآیند به گونه‌ای طراحی شده که پزشک متخصص بدون ثبت اطلاعات در بخش بازخورد، امکان تکمیل برخی مراحل فرآیند را ندارد.

زیارتی خاطرنشان کرد: نباید بازخورد تخصصی به یک عبارت بسیار کوتاه یا حتی یک کاراکتر محدود شود؛ بلکه پزشک سطح اول برای ادامه درمان و پیگیری بیمار، باید به اطلاعات بالینی دقیق‌تری درباره تشخیص، روند درمان و توصیه‌های تخصصی دسترسی داشته باشد.

وی تصریح کرد: تکمیل فنی فرآیند نباید جایگزین کیفیت محتوای بازخورد شود و لازم است این موضوع در طراحی سامانه، آموزش پزشکان و فرآیندهای نظارتی مورد توجه قرار گیرد.

زیرساخت بیمه‌ای مناسب 

نوری، نماینده سازمان بیمه سلامت کشور، نیز در جریان بررسی فرآیندهای بیمه‌ای برنامه، بر اهمیت اجرای دقیق فرانشیز برای بیماران مشمول تأکید کرد.

وی با اشاره به بررسی پرونده‌های نمونه در دانشگاه علوم پزشکی کردستان اظهار کرد: در فرآیندهای بررسی‌شده، فرانشیز خدمات بستری مشمول برنامه به‌صورت واقعی صفر بوده و فرآیندهای مربوط به خدمات بیمه‌ای نیز به شکل سیستمی و متصل انجام می‌شود.

نوری افزود: در برخی مناطق کشور هنوز بخشی از فرآیندهای بیمه‌ای به‌صورت دستی انجام می‌شود و حتی ممکن است از بیمار تعهد دریافت شود، اما در بررسی‌های انجام‌شده در کردستان، روند ارائه خدمت و ارتباط سامانه‌ای وضعیت مطلوبی داشته است.

وی تأکید کرد: تداوم این روند نیازمند پایش مستمر است تا از دریافت هرگونه وجه خارج از ضوابط و تعرفه‌های مصوب از بیماران جلوگیری شود.

ضرورت برنامه‌ریزی برای جایگزینی بهورزان

نوری همچنین با اشاره به موضوع منابع انسانی در شبکه بهداشت، ضرورت برنامه‌ریزی پیش از بازنشستگی نیروها، به‌ویژه بهورزان، را مورد تأکید قرار داد.

وی اظهار کرد: با توجه به هم‌زمانی بازنشستگی بخشی از نیروهای باتجربه، لازم است فرآیند جایگزینی نیروها پیش از ایجاد خلأ خدمتی انجام شود تا ارائه خدمات سلامت در روستاها و مناطق تحت پوشش با وقفه مواجه نشود.

ضرورت تفکیک دقیق‌تر نیازهای تخصصی در نظام ارجاع

باقرزاده، کارشناس برنامه پزشک خانواده وزارت بهداشت، با اشاره به ضرورت استفاده دقیق‌تر از داده‌های نظام ارجاع اظهار کرد: گزارش‌های حاصل از اجرای برنامه باید به اندازه‌ای تفصیلی باشد که بتوان الگوی واقعی تقاضا برای رشته‌های مختلف تخصصی را شناسایی و بر اساس آن ظرفیت ارائه خدمت را تنظیم کرد.

باقرزاده همچنین بر تسهیل ارجاع افقی میان سطوح و رشته‌های تخصصی و ساده‌سازی فرآیند ثبت و پذیرش ارجاع برای پزشکان متخصص تأکید کرد و گفت: هر اندازه مسیر ارجاع برای پزشک و بیمار ساده‌تر و شفاف‌تر باشد، از سردرگمی بیماران و مراجعات غیرضروری کاسته خواهد شد.

بخشی از چالش‌ها نیازمند راهکارهای ملی است

دکتر فرزین سرتیپ، ارزیاب حوزه مدیریت شبکه معاونت بهداشتی وزارت بهداشت، با اشاره به نتایج بررسی‌های انجام‌شده، بخشی از چالش‌های موجود در اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع را ساختاری و فرابخشی دانست و اظهار کرد: برخی موانع موجود در سطح دانشگاه‌ها صرفاً با تصمیمات استانی قابل رفع نیست و نیازمند تصمیم‌گیری و حمایت در سطح وزارت بهداشت و دستگاه‌های ملی مرتبط است.

وی افزود: ارزیابی‌های میدانی باید علاوه بر شناسایی نقاط قوت، مسائل و گلوگاه‌هایی را که نیازمند اصلاح سیاست‌ها و فرآیندهای کلان هستند نیز به‌صورت دقیق احصا و منعکس کند.

تأکید بر استمرار نظارت و هماهنگی بین‌بخشی

دکتر حجتی‌پور، نماینده سازمان تأمین اجتماعی کشور، نیز بر ضرورت تداوم همکاری میان دانشگاه علوم پزشکی، سازمان‌های بیمه‌گر، مراکز درمانی و مجموعه‌های فنی و سامانه‌ای تأکید کرد.

وی اظهار کرد: موفقیت نظام ارجاع نیازمند هماهنگی مستمر میان اجزای مختلف نظام سلامت است و کیفیت اجرای برنامه باید به‌صورت مستمر از منظر دسترسی بیمار، کیفیت ارجاع، بازخورد تخصصی، خدمات بیمه‌ای و نحوه ارائه خدمت مورد پایش قرار گیرد.

حجتی‌پور همچنین بر ضرورت توجه به حضور مؤثر پزشکان، استفاده کامل از ظرفیت اعتبارات درمانی و اصلاح فرآیندهای پذیرش، تریاژ و ارجاع تأکید کرد و گفت: هر اقدامی که بتواند مسیر دریافت خدمت را برای بیمار کوتاه‌تر و شفاف‌تر کند، باید در اولویت اصلاحات اجرایی قرار گیرد.

ارزیابی مطلوب برخی فرآیندهای اجراشده در کردستان

اعضای تیم ارزیابی کشوری در مجموع، برخی از زیرساخت‌ها و فرآیندهای اجراشده در دانشگاه علوم پزشکی کردستان، از جمله ارتباط الکترونیک سطوح مختلف ارجاع، اتصال فرآیندهای بیمه‌ای، اجرای منظم فرآیندهای ارجاع و شفافیت سامانه‌ای را مطلوب ارزیابی کردند و بر استمرار این روند و رفع موانع موجود تأکید داشتند.

در پایان این نشست، بر استفاده از نتایج ارزیابی برای اصلاح فرآیندها، ارتقای کیفیت بازخورد تخصصی، تقویت زیرساخت‌های سامانه‌ای و فیزیکی و افزایش هماهنگی میان حوزه‌های بهداشت، درمان، بیمه و فناوری اطلاعات تأکید شد.